SMJER EKOLOGIJA         (Napomena: za brže pretraživanje pritisnite tipku CTRL + F i unesite traženi pojam)

                                                                                                                                                                                                                                                        

SEMESTAR

PREDMET

BROJ KREDITA

KONTAKT

SAMOSTALNO

PREDAVANJA

VJEŽBE

SEMINARI

KONSULTACIJE

UKUPNO

I

Metodologija NIR-a sa osnovama prirodoznanstva

5

45

30

15

10

100

25

Sistemi i modeli u ekologiji

5

45

30

10

15

100

25

Ekologija ekosistema

6

45

45

10

20

120

30

Izborni predmet I*

2

15

15

5

5

40

10

Izborni predmet II*

2

15

15

5

5

40

10

Magistarski rad

10

 

 

 

50

50

200

Ukupno

30

 

 

 

 

 

 

II

Biocenologija

4

30

30

10

10

80

20

Makroekologija i koncept zaštite ekoloških sistema

4

30

30

10

10

80

20

Magistarski program*

2

15

15

5

5

40

10

Magistarski rad

20

 

 

 

100

100

400

Ukupno

30

 

 

 

 

 

 

 

 

*Specijalne teme iz oblasti magistarskog rada.


IZBORNI PREDMETI SMJERA EKOLOGIJA

 

1.       Aeroekologija

2.       Biodiverzitet i klimatske promjene

3.       Biologija kancera

4.       Konzervacijska ekologija

5.       Molekularno-biohemijska dijagnostika

6.       Molekularno-biohemijske tehnike

7.       Specijalna taksonomija i etologija kopnenih životinja

8.       Vegetacijska ekologija

 

Šifra modula

 

Fakultet

PMF

 

Modul

METODOLOGIJA NAUČNOISTRAŽIVAČKOG RADA SA OSNOVAMA PRIRODOZNANSTVA

 

NASTAVNI PROGRAM

 

A.  OPĆI PODACI

Fakultet

Prirodno-matematički

Odsjek

Biologija

Smjer

Ekologija

Semestar

I

Naziv modula

Metodologija NIR-a sa osnovama prirodoznanstva

Tip modula

Obavezni

Broj kreditnih bodova

5

Kontakt sati

Ukupno

Predavanja

Vježbe

Seminarski rad

Konsultacije

100

45

30

15

10

Samostalni rad (sati)

    25

Obavezni prethodno položeni moduli

Ekologija ekosistema, Sistemi i modeli u ekologiji

Modul relevantan za

module

 

Nastavno osoblje

Prof. dr. Sulejman Redžić, Prof. dr. Rifat Škrijelj

– Nastavnik – nosilac modula

Prof. dr. Sulejman Redžić

– Ostali nastavnici

Prof. dr. Rifat Škrijelj

– Asistent

-

 

B. CILJEVI MODULA

 

Osnovni cilj modula Metodologija NIRa sa osnovama prirodoznanstva je upoznavanje sa poimanjem nauke i naučnih determinanti i atributa, sa posebnim osvrtom na sagledavanje položaja ekoloških disciplina u savremenom prirodoznanstvu; razvoj sposobnosti za objektivno posmatranje prirode i u njoj sadržanih ekoloških sistema, te uočavanje naučnih problema i pristupa njihovoj objektivnoj evaluaciji upotrebom različitih metodoloških pristupa i metodičkih tehnika.

 

C. SPECIFIČNI ZADACI MODULA

 

Specifični zadatak modula je uvođenje u savremene trendove prirodoznanstva i ekoloških nauka i osposobljavanje za samostalan naučnoistraživački rad u oblasti ekoloških nauka; savladavanje znanja pri korištenju naučnih publikacija: primarnih sekundarnih i tercijarnih sa posebnim naglaskom na pretraživanbje elektronskih baza podataka.

 

D. OČEKIVANI REZULTATI NASTAVNOG PROCESA

 

Adekvatno poimanje determinanti naučno-istraživačkog rada; upotreba egzaktnih metoda;  ekološka obrada podataka u cilju jasnijeg pozicioniranja ekoloških problema u savremenom prirodoznanstvu; adekvatan izbor naučne teme, planiranje i izvođenje eksperimenta, evaluacija podataka, priprema rukopisa na naučnim osnovama; upoznavanje s principima zaštite intelektualnog vlasništva (naučni radovi, knjige, patenti i dr. autorska djela)

 

 

 

 

 

E. SADRŽAJ NASTAVNOG PROCESA

 

Br.

Nastavne teme i  jedinice

                   Sati rada

Kontakt

 Samo–

stalno

P

V

S

K

Ukupno

1

Uvod u prirodoznanstvo. Odnos filozofije i prirodoznanstva. Epistemologija. Odnos prrirodoznanstva i logike. Povijest prirodoznanstva. Povijest ekoloških nauka. Centralne naučne dogme. Naučne revolucije. Naučno objašnjenje, predviđanje i razumijevanje. Uloga nauke u globalizaciji.

10

5

 

1

16

3

2

Determinante nauke. Struktura naučnog znanja - činjenice, zakoni, teorije. Naučne metode – savremena poimanja i shvatanja. Evaluacija naučnih teorija. Empirijsko provjeravanje teorije i hipoteza.

5

5

 

1

11

3

3

Položaj metodologije. Metodologija u strukturi metanauke. Naučno istraživanje – priroda, vrste, funkcije, struktura. Tradicionalna i savremena istraživačka paradigma.

5

5

 

1

11

3

4

Elementi istraživanja. Problem istraživanja. Hipoteza istraživanja. Tipovi i nacrti istraživanja. Uzorkovanja u istraživanju. Mjerenja u istraživanju. Obrada i analiza podataka dobijenih originalnim istraživanjem. Pismena interpretacija obavljenog istraživanja. Tehnike pismene prezentacije. Finalni plasman naučnih istraživanja.

15

5

15

5

40

10

5

Etika i nauka. Etička dimenzija naučnog istraživanja. Kriterijumi za evaluaciju istraživačkih projekata i rezultata istraživanja. Savremena shvatanja o razvoju i trendovima  naučnog znanja.

5

5

 

-

10

3

6

Naučne baze podataka. Informacioni naučni sistemi. Elektronske baze naučnih podataka. Pristup bazama naučnih  podataka. Izrada baza naučnih podataka. Razvoj ekološkog informacionog sistema.

5

5

 

2

12

3

           Ukupno

45

30

15

10

100

25

 

F. PROVJERA ZNANJA I OCJENJIVANJE

Provjera znanja – kriteriji

Ocjenjivanje

Kriterij

Maksimalni broj bodova

Bodovi za prolaz

Osvojeni broj bodova

Ocjena

BiH

ECTS

Pohađanje nastave

10

8

< 55

5

F

Angažman u nastavi1

10

6

55 – 64,99

6

E

Testovi2

20

10

65 – 74,99

7

D

Seminarski rad3

15

5

75 – 84,99

8

C

Projekat4

15

10

85 – 94,99

9

B

Pismeni završni ispit

30

16

         95 – 100

       10

A

Ukupno

       100

55

 

 

 

1Pod angažmanom u nastavi se ocjenjuje ozbiljnost u pristupu praktičnoj i teoretskoj nastavi, te studioznost i spremnost u izvršavanju obaveza.

 

2 Ukupno 2 testa tokom semestra.

 

- Test 1. se obavlja  nakon završene teme ‘’ Položaj metodologije ’’.

- Test 2. se obavlja  nakon završene teme ‘’ Naučne baze podataka’’.

 

3Ocjenjuje se:

   a) kvalitet pisanog rada: do 10 bodova (pristup temi – do 2 boda, obrada teme i struktura rada – do 4 boda, literatura – do 2 boda, grafički i drugi prilozi – do 1 bod, stil – do 0,5 bodova, tehnička opremljenost rada – do 0,5 bodova) i

    b) kvalitet prezentacije: do 5 bodova (prosjek ocjene koju daju studenti i ocjene koju daje nastavnik)

4Grupni projekat osmišljen sa nastavnikom, realizovan i prezentiran tokom semestra.

  Ocjenjuje se:

a)      kvalitet projekta i pisanog izvještaja: do 10 bodova (pristup i originalnost – do 3 boda,

      obrada i struktura – do 5 bodova, literatura, prilozi, stil, tehnika – do 2 boda) i

    b)  kvalitet prezentacije: do 5 bodova (prosjek ocjene koju daju studenti i ocjene koju daje nastavnik)

 

 

G. LITERATURA

 

Berberović, Lj. (1997). Nauka i svijet. Društvo pisaca Bosne i Hercegovine, Sarajevo.

Kniewald, J. (1993). Metodika znanstvenog rada. Manualia Universitatis studiorum Zagrabiensis, Multigraf, Zagreb.

Matijević, M., Mužić, V., & Jokić, M. (2003.). Istraživati i objavljivati–elementi metodološke    pismenosti u pedagogiji. HPKZ, Zagreb.

Mužić, V. (2004).Uvod u metodologiju istraživanja odgoja i obrazovanja (2. prošireno izdanje). Eduka, Zagreb.

Silobrčić, Z. (1994). Kako sastaviti, objaviti i ocijeniti znanstveno djelo. Medicinska naklada, Zagreb.

 

 

Šifra modula

 

Fakultet

PMF

 

Modul

SISTEMI I MODELI U EKOLOGIJI

 

NASTAVNI PROGRAM

 

A.  OPĆI PODACI

 

Fakultet

Prirodno-matematički

Odsjek

Biologija

Smjer

Ekologija

Semestar

I

Naziv modula

Sistemi i modeli u ekologiji

Tip modula

Obavezni

Broj kreditnih bodova

5

Kontakt sati

Ukupno

Predavanja

Vježbe

Seminarski rad

Konsultacije

100

45

30

10

15

Samostalni rad (sati)

    25

Obavezni prethodno položeni moduli

Biocenologija, Makroekologija i koncept zaštite ekoloških sistema

Modul relevantan za

module

-

Nastavno osoblje

Prof. dr. Hazim Bašić

– Nastavnik – nosilac modula

Prof. dr. Hazim Bašić

– Ostali nastavnici

-

– Asistent

-

 

B. CILJEVI MODULA

 

Osnovni cilj modula Sistemi i modeli u ekologiji je upoznavanje statističko –matematičkih obrazaca u interpretaciji ekoloških procesa, pojava i fenomena. Hijerarhija bioloških sistema se ogleda kroz hijerarhijsko ustrojstvo sadržano u različitim ekološkim sistemima, idući od populacije do biosfere. Radi postizanja naučne egzaktnosti u evaluaciji zakonitosti ekoloških sistema, a posebno njihove strukture i dinamike, neophodna je primjena i numeričkih vrijednosti i razvoj određenih modela, kojima se uspješno mogu simulirati prirodni sistemi i predviđati trendovi.

 

C. SPECIFIČNI ZADACI MODULA

 

Specifični zadatak modula je iznalaženje povezanosti između prirodnih i vještačkih energetskih sistema, te numerička interpretacija ekoloških zakonitosti u objektivizaciji date slike svijeta.

 

D. OČEKIVANI REZULTATI NASTAVNOG PROCESA

 

Uspješno apsolviranje nastavne građe ovog modula rezultirat će osposobljenošću studenata u uočavanju ekoloških problema i njihove objektivnije prezentacije korištenjem različitih oblika grafičke interpretacije, te matematičkih obrazaca.

 

 

E. SADRŽAJ NASTAVNOG PROCESA

 

Br.

Nastavne teme i  jedinice

                   Sati rada

Kontakt

 Samo–

stalno

P

V

S

K

Ukupno

1

Pojam sistema. Struktura sistema. Odnos sistema i njegovih članova. Ekološki sistemotvoren sistem. Struktura ekosistema. Dinamički procesi u ekosistemu. Pojam modela. Determinante ekološkog modela. Modeliranje kao sintetički proces. Ekološko modeliranje i predviđanje bioloških trendova u različitim sistemima.

5

3

 

1

9

2

2

Numerička interpretacija ekoloških trendova. Statistički obrasci. Statistika u ekologiji. Osnovni statistički parametri: distribucija frekvencija, srednja vrijednost, mjere varijacije, pojam vjerovatnoće, teorijska raspodjela frekvencija (binomna, Poisonova, normalna, studentova ili t-raspodjela. Statističke hipoteze: izbor i vrste uzoraka, postavka i podjela stat. Hipoteze, studentov test, testiranje hipoteze o srednjoj vrijednosti, hi-kvadrat test.

6

4

 

2

12

3

3

Prostorna analiza ekoloških uzorka. Vrste prostornih uzoraka. Modeli distribucije. Raspodjele frekvencija. Poisonova raspodjela vjerovatnoće. Negativna binomna raspodjela. Indeksi disperzije. Metod varijansi kvadrata. Metod varijansi blokova kvadrata. Metod parova kvadrata. Metod razdaljina. Interpretacija rezultata.

6

4

 

2

12

3

4

Analiza diverziteta biocenoza. Logaritamska normalna distribucija. Indeksi raznovrsnosti. Indeksi ravnomjernosti i zastupljenosti vrsta. Alfa, beta i gama diverzitet.

6

4

5

2

17

3

5

Srodnost vrsta u zajednici. Indeksi preklapanja ekoloških niša. Povezanost vrsta: test povezanosti, mjere povezanosti, multispecijska povezanost.

6

4

 

2

12

3

6

Regresiona i korelaciona analiza ekoloških sistema. Određivanje regresione funkcije. Prosta linearna regresija. Nelinearna regresija. Korelaciona analiza. Koeficijent korelacije. Testiranje značajnosti koeficijenta korelacije.

6

4

 

3

13

3

7

Ekološko modeliranje procesa u ekosistemu. Kruženje materije. Odnos energije, egzergije i anergije. Modeliranje ekoloških sukcesija. Modeliranje globalnih ekoloških promjena.

10

7

5

3

25

3

           Ukupno

45

30

10

20

100

20

 

 

F. PROVJERA ZNANJA I OCJENJIVANJE

 

Provjera znanja – kriteriji

Ocjenjivanje

Kriterij

Maksimalni broj bodova

Bodovi za prolaz

Osvojeni broj bodova

Ocjena

BiH

ECTS

Pohađanje nastave

10

8

< 55

5

F

Angažman u nastavi1

10

6

55 – 64,99

6

E

Testovi2

20

10

65 – 74,99

7

D

Seminarski rad

15

5

75 – 84,99

8

C

Projekat

15

10

85 – 94,99

9

B

Pismeni završni ispit

30

16

         95 – 100

       10

A

Ukupno

       100

55

 

 

1Pod angažmanom u nastavi se ocjenjuje ozbiljnost u pristupu praktičnoj i teoretskoj nastavi, te studioznost i spremnost u izvršavanju obaveza.

 

2 Ukupno 2 testa tokom semestra.

 

·         Test 1. se obavlja  nakon završene teme ‘’ Analiza diverziteta biocenoza ’’.

·         Test 2. se obavlja  nakon završene teme ‘’Ekološko modeliranje procesa u ekosistemu ’’.

 

 

 

G. LITERATURA

 

Redžić, S., Bašić, H., & Barudanović, S. (2009). Ekološki sistemi i modeli (u štampi)

 

 

Šifra modula

 

Fakultet

PMF

 

Modul

EKOLOGIJA EKOSISTEMA

 

NASTAVNI PROGRAM

 

A.  OPĆI PODACI

 

Fakultet

Prirodno-matematički

Odsjek

Biologija

Smjer

Ekologija

Semestar

I

Naziv modula

Ekologija ekosistema

Tip modula

Obavezni

Broj kreditnih bodova

6

Kontakt sati

Ukupno

Predavanja

Vježbe

Seminarski rad

Konsultacije

120

45

45

10

20

Samostalni rad (sati)

     30

Obavezni prethodno položeni moduli

-

Modul relevantan za

module

Biocenologija, Makroekologija i koncept zaštite ekoloških sistema

Nastavno osoblje

Prof. dr. Sulejman Redžić,  Prof. dr. Sadbera Trožić-Borovac

– Nastavnik – nosilac modula

Prof. dr. Sulejman Redžić

– Ostali nastavnici

– Asistent

Mr. Sabina Trakić

 

B. CILJEVI MODULA

 

Osnovni cilj programa modula Ekologija ekosistema  je spoznaja osnovnih principa funkcionalnosti ekosistema kao cjeline. Spoznaja se stiče na  nivou sinteze svih ranije stečenih ekoloških znanja, što podrazumijeva razumijevanje i poznavanje djelovanja kompleksa ekoloških faktora. Ekosistemi Bosne i Hercegovine se koriste kao model u uspostavi spoznaje o zakonitostima diferencijacije biogena po osnovu razlika u strukturi abiogena.

 

C. SPECIFIČNI ZADACI MODULA

 

Specifični zadatak modula Ekologija ekosistema je produbljivanje interesa za procesi u pojedinim tipovima ekosistema u Bosni i Hercegovini, u cilju uspostave modela ekosistemskog pristupa upravljanju prostorom.

 

D. OČEKIVANI REZULTATI NASTAVNOG PROCESA

 

Realizacija ciljeva i zadataka ovog modula rezultira osnovnim znanjima  o konceptu životne sredine i konceptu biološke raznolikosti. Stečena znanja služe kao osnova za produbljivanje znanja o pojmu ekološke i biološke zaštite biodiverziteta.

 

 

 

E. SADRŽAJ NASTAVNOG PROCESA

 

Br.

Nastavne teme i  jedinice

                   Sati rada

Kontakt

 Samo–

stalno

P

V

S

K

Ukupno

1

Koncept ekosistema. Elton, Lotka, Lindeman, Odum. Trofički nivoi. Procesi u ekosistemu.Trofički status organizama. Autotrifi, fotoautotrofi, hemoautotrofi; heterotrofi, osmotrofi, fagotrofi, miksotrofi

10

10

-

2

22

5

2

Biogeohemijski ciklusi elemenata. Procesi u atmosferi, hidrosferi, pedosferi i litosferi.

5

5

-

1

11

4

3

Dinamika ekosistema. Materija i energija u ekosistemu. Produkcija. Primarna produkcija. Neto i bruto primarna produkcija. Sekundarna produkcija

5

5

-

2

12

4

4

Protok energije kroz ekosistem. Ekološka efikasnost. Brzina prijenosa energije. Efikasnost proizvodnje organske materije.

5

5

-

1

11

4

5

Ekosistemi Bosne i Hercegovine. Struktura. Struktura abiotičke komponente ekosistema BiH. Struktura biotičke komponente ekositema BiH. Klasifikacija.

15

15

10

10

50

8

6

Ekosistemi i predviđanje globalnih promjena. Ekosistem – centralna komponenta ekološke sinteze

5

5

-

4

14

5

 

 

 

 

 

 

 

           Ukupno

45

45

10

20

120

30

 

F. PROVJERA ZNANJA I OCJENJIVANJE

 

Provjera znanja – kriteriji

Ocjenjivanje

Kriterij

Maksimalni broj bodova

Bodovi za prolaz

Osvojeni broj bodova

Ocjena

BiH

ECTS

Pohađanje nastave

10

8

< 55

5

F

Angažman u nastavi1

10

6

55 – 64,99

6

E

Testovi2

20

10

65 – 74,99

7

D

Seminarski rad

15

5

75 – 84,99

8

C

Projekat

15

10

85 – 94,99

9

B

Pismeni završni ispit

30

16

         95 – 100

       10

A

Ukupno

       100

55

 

1 Pod angažmanom u nastavi se ocjenjuje ozbiljnost u pristupu praktičnoj i teoretskoj nastavi, te studioznost i spremnost u izvršavanju obaveza.

2 Ukupno 2 testa tokom semestra.

 

·         Test 1. se obavlja  nakon završene teme ‘’ Protok energije kroz ekosistem’’.

·         Test 2. se obavlja  nakon završene teme ‘’ Ekosistemi Bosne i Hercegovine’’.

 

G. LITERATURA

 

Smith, R.L. (1986). Elements of Ecology. Harper & Row, Publisher, New York.

Clarke, G.L. (1954).  Elements of Ecology. Chapman and Hall, LTD. London.

Redžić, S., Barudanović, S., / Radević, M. (2008). Bosna i Hercegovina – zemlja raznolikosti. Bemust, Sarajevo.

 

Šifra modula

 

Fakultet

PMF

 

Modul

BIOCENOLOGIJA

 

NASTAVNI PROGRAM

 

A.  OPĆI PODACI

 

Fakultet

Prirodno-matematički

Odsjek

Biologija

Smjer

Ekologija

Semestar

II

Naziv modula

Sistemi i modeli u ekologiji

Tip modula

Obavezni

Broj kreditnih bodova

4

Kontakt sati

Ukupno

Predavanja

Vježbe

Seminarski rad

Konsultacije

80

30

30

10

10

Samostalni rad (sati)

    20

Obavezni prethodno položeni moduli

Ekologija ekosistema, Sistemi i modeli u ekologiji

Modul relevantan za

module

 

Nastavno osoblje

Prof. dr. Rifat Škrijelj, Prof. dr. Sadbera Trožić-Borovac,                   

Prof. dr. Samir Đug

– Nastavnik – nosilac modula

Prof. dr. Rifat Škrijelj

– Ostali nastavnici

– Asistent

Mr. Mahir Gajević

 

B. CILJEVI MODULA

 

Osnovni cilj modula Biocenologija je upoznavanje zakonitosti prostorne i vremenske organizacije biocenoloških sistema, interakcija sa drugim biološkim sistemima, te trendova u različitim formama sukcesije. Procjena kvaliteta životne sredine na bazi biocenoloških indikatora, te procjena intenziteta i oblika koegzistentnih i kompetitivnih odnosa između članova biocenološkog sistema predstavlja osnovu dalje spoznaje kvaliteta životne sredine.

 

C. SPECIFIČNI ZADACI MODULA

 

Specifični zadatak modula je detaljnije sagledavanje specijskih interakcija u funkciji ekosistemske cjelovitosti, te spoznaja funkcionalnosti ekosistema kroz njegovu biotičku komponentu.

 

D. OČEKIVANI REZULTATI NASTAVNOG PROCESA

 

Upoznavanje obrazaca diverziteta biocenoza, prostorne i funkcionalne organizacije, te trendova u dimenziji vremena i prostora.

 

 

E. SADRŽAJ NASTAVNOG PROCESA

 

Br.

Nastavne teme i  jedinice

                   Sati rada

Kontakt

 Samo–

stalno

P

V

S

K

Ukupno

1

Biocenoza kao ekološki sistem. Biocenoza u dimenziji vremena i prostora. Metode u biocenologiji. Uzorkovanje u biocenologiji. Koncept zajednice.

5

5

 

1

11

1

2

Populacija kao osnovna jedinica biocenoze. Poimanje populacije. Mendelijanska, ekološka, statistička. Struktura populacije. Oblici i trendovi rasta populacije. Interakcije među populacijama. Metapopulacija. Odnos populacije i vrste. Uloga populacije u procesima biološke divergencije.

5

5

5

2

17

2

3

Struktura biocenoza. Atributi biocenoze. Brojnost. Konstantnost. Prisutnost. Učestalost. Vezanost. Raspodjela abundance vrsta. Indeksi diverziteta i ujednačenosti.

5

5

 

2

12

2

4

Trofički odnosi u biocenozi. Ekološke interakcije u lancima ishrane. Trofička kaskada. Tipovi ishrane. Odnos ekološke niše, ekološke valence i pozicije u hranidbenom lancu. Prostorna struktura zajednice. Stratifikacija u kopnenim i vodenim ekosistemima. 

5

5

 

2

12

2

5

Dinamika biocenoza. Ekološka evaluacija promjena u biocenozama. Sezonske, globalne i sekularne promjene. Singeneza biocenoza. Singenetički faktori: endogeni i egzogeni. Primarne sukcesije, sekundarne sukcesije, antropogene sukcesije.

5

5

5

2

17

2

6

Diverzitet biocenoza. Obrasci diverziteta vodenih biocenoza. Obrasci diverziteta kopnenih biocenoza. Teorija regulacije biološke raznovrsnosti. Biocenoze u ekološkoj sintezi.

5

5

 

1

11

1

           Ukupno

30

30

10

10

80

20

 

F. PROVJERA ZNANJA I OCJENJIVANJE

 

Provjera znanja – kriteriji

Ocjenjivanje

Kriterij

Maksimalni broj bodova

Bodovi za prolaz

Osvojeni broj bodova

Ocjena

BiH

ECTS

Pohađanje nastave

10

8

< 55

5

F

Angažman u nastavi1

10

6

55 – 64,99

6

E

Testovi2

20

10

65 – 74,99

7

D

Seminarski rad

15

5

75 – 84,99

8

C

Projekat

15

10

85 – 94,99

9

B

Pismeni završni ispit

30

16

         95 – 100

       10

A

Ukupno

       100

55

 

 

1 Pod angažmanom u nastavi se ocjenjuje ozbiljnost u pristupu praktičnoj i teoretskoj nastavi, te studioznost i spremnost u izvršavanju obaveza.

 

2 Ukupno 2 testa tokom semestra.

 

Test 1. se obavlja  nakon završene teme ‘’ Struktura biocenoza ’’.

Test 2. se obavlja  nakon završene teme ‘’ Diverzitet biocenoza’’.

 

 

G. LITERATURA

 

Begon, M., Harper, J.L.J.  & Townsend C.R. (1996). Ecology: individuals, populations and communities. Blackwell, London.

Redžić, S., Bašić, H., & Barudanović, S. (2009). Ekološki sistemi i modeli. (u štampi)

 

Šifra modula

 

Fakultet

PMF

 

Modul

MAKROEKOLOGIJA I KONCEPT ZAŠTITE EKOLOŠKIH SISTEMA

 

NASTAVNI PROGRAM

 

A.  OPĆI PODACI

 

Fakultet

Prirodno-matematički

Odsjek

Biologija

Smjer

Ekologija

Semestar

II

Naziv modula

Makroekologija i koncept zaštite ekoloških sistema

Tip modula

Obavezni

Broj kreditnih bodova

4

Kontakt sati

Ukupno

Predavanja

Vježbe

Seminarski rad

Konsultacije

100

30

30

10

10

Samostalni rad (sati)

    20

Obavezni prethodno položeni moduli

Sistemi i modeli u ekologiji, Ekologija ekosistema

Modul relevantan za

module

 

Nastavno osoblje

 

– Nastavnik – nosilac modula

Prof. dr. Senka Barudanović

– Ostali nastavnici

Prof. dr. Sulejman Redžić, Prof. dr. Rifat Škrijelj

– Asistent

 

 

B. CILJEVI MODULA

 

Osnovni cilj modula Makroekologija i koncept zaštite ekoloških sistema je upoznavanje sa postojećim modelima upravljanja prirodom na globalnom i lokalnom nivou. Spoznaja  o ulozi biodiverziteta u razvoju i opstanku ljudskog društva je ideja na kojoj se temelji koncept zaštite okoline. Cilj modula je identifikacija vlastite uloge u budućem radu na problemima okoline, te razvoj sposobnosti za njihovo rješavanje.

 

C. SPECIFIČNI ZADACI MODULA

 

Specifični zadatak modula Makroekologija i koncept zaštite ekoloških sistema je produbljivanje interesa za procese upravljanja okolišem u današnjem momentu bosanskohercegovačkog društva, u cilju sticanja sposobnosti za aktivan rad na problemima okoliša u okviru postojećih institucija sistema.

 

D. OČEKIVANI REZULTATI NASTAVNOG PROCESA

 

Realizacija ciljeva i zadataka ovog modula rezultira produbljivanje osnovnih znanja  o konceptu životne sredine i konceptu biološke raznolikosti, te razvojem mogućnosti za njihovu primjenu. Stečena znanja služe kao osnova za uspostavu novih modela upravljanja prirodom.

 

 

E. SADRŽAJ NASTAVNOG PROCESA

 

Br.

Nastavne teme i  jedinice

                   Sati rada

Kontakt

 Samo–

stalno

P

V

S

K

Ukupno

1

Ekološki pristup evaluaciji globalnih problema. Biodiverzitet u globalnim problemima. Uloga biodiverziteta u održavanju i napretku ljudskog blagostanja. Razvoj i biodiverzitet. Promjene u okolini. Gubitak biodiverziteta. Pritisci na biodiverzitet. Smanjenje siromaštva. Biodiverzitet i smanjenje gladi.

4

4

-

2

10

2

2

Konverzija staništa, klimatske promjene,  prekomjerna eksploatacija, polucija i invazivne vrste kao osnovni uzroci gubitka biodiverziteta.

8

8

5

2

23

3

3

Koncept ekosistemskog pristupa u upravljanju prostorom. Principi. Ekosistemski servisi. Analiza primjene koncepta na globalnom i lokalnom nivou. Indikatori stanja. Globalna strategija očuvanja biodiverziteta.

6

6

-

2

14

2

4

Zaštita životne sredine. Zaštita biodiverziteta. Konzervacija biodiverziteta. Konzervacijski status vrsta i ekosistema. In situ i ex situ konzervacija.  Zaštićena područja. Ekološke mreže. Koridori. Botanički vrstovi. Banke gena. Uloga tradicionalnih znanja u očuvanju biodiverziteta na lokalnom nivou.

6

6

-

2

14

2

5

Upravljanje prirodom. Globalni, regionalni i lokalni aspekt. Značaj organizacije institucionalnog okvira. Dokumentiranje stanja. Razmjena informacija kroz horizontalnu i vertikalnu strukturu. Primjeri.

6

6

5

2

19

2

           Ukupno

30

30

10

10

80

20

 

F. PROVJERA ZNANJA I OCJENJIVANJE

 

Provjera znanja – kriteriji

Ocjenjivanje

Kriterij

Maksimalni broj bodova

Bodovi za prolaz

Osvojeni broj bodova

Ocjena

BiH

ECTS

Pohađanje nastave

10

8

< 55

5

F

Angažman u nastavi1

10

6

55 – 64,99

6

E

Testovi2

20

10

65 – 74,99

7

D

Seminarski rad

15

5

75 – 84,99

8

C

Projekat

15

10

85 – 94,99

9

B

Pismeni završni ispit

30

16

         95 – 100

       10

A

Ukupno

       100

55

 

1 Pod angažmanom u nastavi se ocjenjuje ozbiljnost u pristupu praktičnoj i teoretskoj nastavi, te studioznost i spremnost u izvršavanju obaveza.

 

2 Ukupno 2 testa tokom semestra.

Test 1. se obavlja  nakon završene teme ‘’Koncept ekosistemskog pristupa u upravljanju prostorom ’’.

Test 2. se obavlja  nakon završene teme ‘’ Upravljanje prirodom ’’.

G. LITERATURA

 

McKinney, M.L., & Schoch, R.M. (2003). Environmental Science, Systems and solutions. Jones and Bartlett Publishers, Sudbury, Massachusetts.

 

Šifra modula

 

Fakultet

PMF

 

Modul

 

AEROEKOLOGIJA

NASTAVNI PROGRAM

 

A.  OPĆI PODACI

 

Fakultet

Prirodno-matematički

Odsjek

Biologija

Smjer

Ekologija,

Semestar

I, II

Naziv modula

Aeroekologija

Tip modula

Izborni

Broj kreditnih bodova

2

Kontakt sati

Ukupno

Predavanja

Vježbe

Seminarski

Konsultacije

40

15

15

5

5

Samostalni rad (sati)

    10

Obavezni prethodno položeni moduli

 

Modul relevantan za

module

 

Nastavno osoblje

 

– Nastavnik – nosilac modula

Prof. dr. Sulejman Režić

– Ostali nastavnici

-

– Asistent

Mr. Sabina Trakić

 

B. CILJEVI MODULA

 

Osnovni cilj programa modula Aerobiologija su:

·         poznaja biološkog diverziteta vazdušne životne sredine;

 

C. SPECIFIČNI ZADACI MODULA

 

Specifični zadatak modula Aerobiologija je proširivanje interesa za specifična pitanja aeroalergena i alergija kao bolesti savremenog doba, te interesa za mogućnosti   komplementranih aerobioloskih istrazivanja koja omogucavaju pravovremeno obavještavanje znanstvenika, zdravstvenih djelatnika, alergičara i opće javnosti o pojavljivanju i koncentraciji alergenog polena i spora.

 

D. OČEKIVANI REZULTATI NASTAVNOG PROCESA

 

Realizacija ciljeva i zadataka ovog modula rezultira osnovnim znanjima o Aerobiologiji i polen-monitoringu, kao i praktičnim mogućnostima primjene u zdravstvu. Stečena znanja na modulu služe  shvatanju atmosfere kao životne sredine, ali imaju i praktični značaj u shvatanju  aeropalinologije.

 

 

E. SADRŽAJ NASTAVNOG PROCESA

 

Br.

Nastavne teme i  jedinice

                   Sati rada

Kontakt

 Samo–

stalno

P

V

S

K

Ukupno

1

Uvod. Pojam aerobiologije. Izvori aerobioloških čestica: Spermatophyta (Gymnopermae i Angiospermae) i Fungi. Meteorološki aspekti širenja čestica biološkog porijekla. Stabilnost atmosfere, brzina i smjer vjetra (ruža vjetrova), padavine. Specifičnosti "urbane klime" Skala atmosferskog transporta.

3

3

 

1

7

2

2

Srtuktura i morfologija polena : Polarnost i simetrija. Pozicija i tip apertura , oblik i veličina polenovih zrna.  Stratifikacija sporoderma: različiti tipovi površinske ornametike polenovih zrna.

3

3

 

1

7

2

3

Polenski alergeni: Distribucija polenskih aergena u životnoj sredini. Alergije. Alergogene biljke i tipovi polenovih zrna: Identifikacija biljaka: Taxus/Juniperus, Alnus sp., Fraxinus sp., Betula sp., Corylus sp., Poaceae, Urticaceae, Artemisia sp., Ambrosia sp., Carpinus sp., Chenopodiaceae, Salix sp., Populus sp., Ulmus sp., Juglans sp., Quercus sp., Platanus sp., Fagus sp., Plantago sp., Pinus sp., Picea sp. i Abies sp.

3

3

5

1

12

2

4

Spore gljiva: Taxonomija, razviće, bilogija, produkcija, oslobađanje, struktura i morfologija. Identifikacija spora gljiva: Aspergillus, Alternaria, Cladosporium, Epicoccum, Stemphylium, Penicillium, Polythriuncium, Torula, Fusarium, Didimella, Drechslera, Pleospora.

3

3

 

1

7

2

5

Metode uzorkovanja polena i spora. Alati.  Koncentracija polena.Polenski semafori i polenski kalendari. Statistička obrada podataka. Evropska aeroalergenska mreža (EAN) – baza podataka.

3

3

 

1

7

2

           Ukupno

15

  15

5

5

40

10

 

F. PROVJERA ZNANJA I OCJENJIVANJE

 

Provjera znanja – kriteriji

Ocjenjivanje

Kriterij

Maksimalni broj bodova

Bodovi za prolaz

Osvojeni broj bodova

Ocjena

BiH

ECTS

Pohađanje nastave

10

8

< 55

5

F

Angažman u nastavi1

10

6

55 – 64,99

6

E

Testovi2

20

10

65 – 74,99

7

D

Seminarski rad

15

5

75 – 84,99

8

C

Projekat

15

10

85 – 94,99

9

B

Pismeni završni ispit

30

16

         95 – 100

       10

A

Ukupno

       100

55

 

 

1 Pod angažmanom u nastavi se ocjenjuje pristup praktičnoj i teoretskoj nastavi, angažovanost na terenskoj nastavi i samostalne terenske observacije uz prikupljeni materijal.

 

2 Ukupno 2 testa tokom semestra.

 

 

G. LITERATURA

 

 

Punt, W. & Clarke, G. C. S. (ed) (1984). The Northwest European Pollen Flora, III. Elsevier Science Publishers, Amsterdam, The Netherlands.

 

Šifra modula

 

Fakultet

PMF

 

Modul

BIODIVERZITET I KLIMATSKE PROMJENE

 

NASTAVNI PROGRAM

 

A.  OPĆI PODACI

 

Fakultet

Prirodno-matematički

Odsjek

Biologija

Smjer

Ekologija,

Semestar

I, II

Naziv modula

Biodiverzitet i klimatske promjene

Tip modula

Izborni

Broj kreditnih bodova

2

Kontakt sati

Ukupno

Predavanja

Vježbe

Seminarski

Konsultacije

40

15

15

5

5

Samostalni rad (sati)

    10

Obavezni prethodno položeni moduli

 

Modul relevantan za

module

 

Nastavno osoblje

 

– Nastavnik – nosilac modula

Prof. dr. Senka Barudanović

– Ostali nastavnici

-

– Asistent

-

 

B. CILJEVI MODULA

 

Osnovni cilj programa modula  Biodiverzitet i klimatske promjene je nadogradnja znanja o problemu promjena u stanju biodiverziteta na globalnom, regionalnom i lokalnom nivou, koje su nastale tokom posljednjeg stoljeća.

 

C. SPECIFIČNI ZADACI MODULA

 

Specifični zadatak modula Biodiverzitet i klimatske promjene je proširivanje interesa za probleme biodiverziteta danas, te interesa za probleme biodiverziteta u budućnosti, kao uslova opstanka čovjeka na planeti Zemlji.

 

 

D. OČEKIVANI REZULTATI NASTAVNOG PROCESA

 

Realizacija ciljeva i zadataka ovog modula rezultira teoretskim i praktičnim  znanjima o današnjem stanju globalnog, regionalnog i lokalnog biodiverziteta, te o  postojećim načinima očuvanja biodiverziteta  na datim nivoima.

 

 

 

E. SADRŽAJ NASTAVNOG PROCESA

 

Br.

Nastavne teme i  jedinice

                   Sati rada

Kontakt

 Samo–

stalno

P

V

S

K

Ukupno

1

Uvod. Pojam klimatskih promjena. Današnja naučna saznanja o uzrocima klimatskih promjena na planeti Zemlji. Indikatori stanja. Postojeći scenariji daljih klimatskih promjena.

3

3

 

1

7

2

2

Efekti klimatskih promjena na biodiverzitet. Gubitak biodiverziteta. Gubitak produktivnosti ekosistema. Činjenice poznate na globalnom nivou. Primjeri gubitka biodiverziteta na globalnom i regionalnom nivou.

3

3

 

1

7

2

3

Mjere ublažavanja efekata klimatskih promjena. Uloga međunarodnih organizacija u mjerama ublažavanja. Konvencija o biodiverzitetu. Okvirna konvencija UN i klimatskim promjenama.

3

3

 

1

12

2

4

Adaptacije na klimatske promjene. Postojeće adaptacije ljudskog društva u cjelini. Uloga nauke. Uloga međunarodnih institucija.

3

3

 

1

7

2

5

Efekti klimatskih promjena na biodiverzitet i ljudsko društvo na lokalnom nivou. Uloga institucija na lokalnom nivou. Postojeće aktivnosti. Mogućnosti za razvoj adaptacija.

3

3

5

1

7

2

           Ukupno

15

  15

5

5

40

10

 

F. PROVJERA ZNANJA I OCJENJIVANJE

 

Provjera znanja – kriteriji

Ocjenjivanje

Kriterij

Maksimalni broj bodova

Bodovi za prolaz

Osvojeni broj bodova

Ocjena

BiH

ECTS

Pohađanje nastave

10

8

< 55

5

F

Angažman u nastavi1

10

6

55 – 64,99

6

E

Testovi2

20

10

65 – 74,99

7

D

Seminarski rad

15

5

75 – 84,99

8

C

Projekat

15

10

85 – 94,99

9

B

Pismeni završni ispit

30

16

         95 – 100

       10

A

Ukupno

       100

55

 

 

1 Pod angažmanom u nastavi se ocjenjuje pristup praktičnoj i teoretskoj nastavi, angažovanost na terenskoj nastavi i samostalne terenske observacije uz prikupljeni materijal.

 

2 Ukupno 2 testa tokom semestra.

 

G. LITERATURA

 

Secretariat of the Convention on Biological Diversity (2003). Interlinkages between biological diversity and climate change. Advice on the integration of biodiversity considerations into the implementation of the United Nations Framework Convention on Climate Change and its Kyoto protocol.Montreal, SCBD, 154p. (CBD Technical Series no. 10).

www. cbd. Int

www.eea.eu

 

 

Šifra modula

 

Fakultet

PMF

 

Modul

BIOLOGIJA KANCERA

 

NASTAVNI PROGRAM

 

 

A.  OPĆI PODACI

Fakultet

Prirodno-matematički

Odsjek

Biologija

Smjer

Svi smjerovi

Semestar

I

Naziv modula

BIOLOGIJA KANCERA

Tip modula

Izborni

Broj kreditnih bodova

2

Kontakt sati

Ukupno

Predavanja

Vježbe

Seminari

Konsultacije

40

15

15

5

5

Samostalni rad (sati)

10

Ukupno sati rada

50

Obavezni prethodno položeni moduli

Citologija, Biohemija, Genetika

Modul relevantan za

module

Svi smjerovi

Nastavno osoblje

 

– Nastavnik – nosilac modula

Prof. dr. Izet Eminović

– Ostali nastavnici

-

– Asistent

Aner Mešić

 

B. CILJEVI MODULA

U toku nastave student treba da ovlada najnovijim (teorijskim i praktičnim) znanjima iz oblasti biologije kancera, kao što su karakteristike, uzroci, epidemiologija, biohemijske i celularne osobine, genetika, imunologija, dijagnoza, prevencija, ishrana i genska terapija kancera.

 

C. SPECIFIČNI ZADACI MODULA

 

Praktična primjena najnovijih bazičnih saznanja iz oblasti kancera dijagnostici kancera, kao i rad sa kulturom ćelija.

 

D. OČEKIVANI REZULTATI NASTAVNOG PROCESA

 

Produbljivanje fundamentalnih i aplikativnih znanja iz područija biologije kancera, u izvodljivom obimu.

 

E. SADRŽAJ NASTAVNOG PROCESA

Br.

Nastavne teme i jedinice

Sati rada

Ukupno sati rada

Rad na fakultetu - Kontakt

Sam -

ostalno

P

V

S

K

1.

Karakteristike humanih kancera

1

3

 

0,5

1

5,5

2.

Uzroci kancera

1

 

 

0,5

1

2,5

3.

Epidemiologija humanih kancera

2

 

 

0,5

1

3,5

4.

Biohemija i ćelijska biologija kancera

2

3

1

0,5

1

7,5

5.

Molekularna genetika kancera

2

3

1

1

2

9

6.

Imunologija tumora

2

2

 

0,5

1

5,5

7.

Dijagnoza kancera

1

3

1

0,5

1

6,5

8.

Prevencija kancera

2

 

1

0,5

1

4,5

9

Molekularni mehanizmi starenja

2

1

1

0,5

1

5,5

           Ukupno

15

15

5

5

10

50

 

F. PROVJERA ZNANJA I OCJENJIVANJE

Provjera znanja – kriteriji

Ocjenjivanje

Kriterij

Maksimalni broj bodova

Bodovi za prolaz

Osvojeni broj bodova

Ocjena

BiH

ECTS

Pohađanje nastave

1

0,5 (-2P, -2V)

< 55,00

5

F

Angažman u nastavi

4

2,5

55,00 – 64,99

6

E

Testovi1

40

22

65,00 – 74,99

7

D

Seminarski rad/Projekat2

5

2

75,00 – 84,99

8

C

Praktični u izvodljivom obimu/Test sa vježbi=V;

Test sa predavanja/Po potrebi usmeni završni ispit3= P/U 

25V + 25P/U

14V+ 14P/U

85,00 – 94,99

9

B

Ukupno

100

55

95,00 – 100

10

A

 

1 Ukupno 2 testa poslije 7,5 sati predavanja i vježbi. Oba testa  minimalno po 11 bodova.

2 Student može da izabere da radi ili seminarski rad ili projekat.

Seminsraki rad /Ocjenjuje se:

 a) minimalan kvalitet pisanog rada: do 0,7 bodova (pristup temido 0,1 boda, obrada teme i struktura radado 0,3 boda, literaturado 0,1 boda, grafički i drugi prilozido 0,1 bod, stildo 0,05 bodova, tehnička opremljenost radado 0,05 bodova) i

    b) minimalan kvalitet prezentacije: do 1,3 boda

Grupni projekat osmišljen sa nastavnikom, realizovan i prezentiran tokom semestra/Ocjenjuje se:

 a)  minimalan kvalitet projekta i pisanog izvještaja: do 0,7  bodova (pristup i originalnost – do 0,2 boda, obrada i struktura – do 0,4 bodova, literatura, prilozi, stil, tehnika – do 0,1 boda) i

    b)   minimalan kvalitet prezentacije: do 1,3  boda

3 Završni ispit se može organizirati i usmeno na zahtjev studenata ili po mišljenju profesora

 

 

G. LITERATURA

Obavezna

Raymond, W. R. (2007). Cancer biology. Oxford University Press, Inc

Subašić, Đ., Eminović, I., Kurtović-Kozarić, A., & Salimović-Bešić, I. (2012).  Molekularna biologija - primjena u medicini i transgenetici (drugo izdanje). Sarajevo.

 

Dopunska

Macdonald, C. H. J. &  Ford, A. G. Casson (2005). Molecular biology of cancer. Taylor&Francis. London.

 

 

 

 

Šifra modula

 

Fakultet

PMF

 

Modul

KONZERVACIJSKA EKOLOGIJA

 

NASTAVNI PROGRAM

A.  OPĆI PODACI

Fakultet

Prirodno-matematički

Odsjek

Biologija

Smjer

Ekologija,

Semestar

I, II

Naziv modula

Konzervacijska ekologija

Tip modula

Izborni

Broj kreditnih bodova

2

Kontakt sati

Ukupno

Predavanja

Vježbe

Seminarski

Konsultacije

50

15

15

5

5

Samostalni rad (sati)

    10

Obavezni prethodno položeni moduli

 

Modul relevantan za

module

 

Nastavno osoblje

 

– Nastavnik – nosilac modula

Prof. dr. Senka Barudanović

– Ostali nastavnici

-

– Asistent

-

 

B. CILJEVI MODULA

Osnovni cilj programa modula  Konzervacijska ekologija je nadogradnja znanja o problemu gubitka biodiverziteta na globalnom, regionalnom i lokalnom nivou, te načina i potrebe konzervacije biodiverziteta na nivou gena, vrsta i ekosistema.

 

C. SPECIFIČNI ZADACI MODULA

 

Specifični zadatak modula Konzervacijska ekologija je proširivanje interesa za mogućnosti očuvanja biodiverziteta na globalnom, regionalnom i lokalnom nivou.

 

D. OČEKIVANI REZULTATI NASTAVNOG PROCESA

 

Realizacija ciljeva i zadataka ovog modula rezultira teoretskim i praktičnim  znanjima o današnjem stanju globalnog, regionalnog i lokalnog biodiverziteta, te o  postojećim načinima očuvanja biodiverziteta  na datim nivoima.

 

E. SADRŽAJ NASTAVNOG PROCESA

 

Br.

Nastavne teme i  jedinice

                   Sati rada

Kontakt

 Samo–

stalno

P

V

S

K

Ukupno

1

Uvod. Pojam konzervacijske ekologije. Svrha istraživanja biodiverziteta na nivou gena, vrsta i ekosistema. Veza sa drugim naukama. Pojam gubitka biodiverziteta. Pojam gubitka funkcije u ekoistemu. Značaj konzervacije.

3

3

 

1

7

2

2

Oblici konzervacije biodiverziteta. In situ konzervacija.Oblici. Efikasnost. Zaštićena područja. Drugi oblici. Trendovi gubitka i konzervacije biodiverziteta.

3

3

 

1

7

2

3

Organizacija zaštićenog područja. Zoniranje. Efikasnost zaštite. Modeli. Mjere zaštite. Upravljanje zaštićenim područjem u lokalnim okvirima. Efikasnost. Saradnja sa sektorima privrede. Primjeri in situ konzervacije na globalnom, regionalnom i lokalnom nivou.

3

3

5

1

12

2

4

Ex situ konzervacija biodiverziteta. Muzejske zbirke. Banke gena. Banke sjemena. Botaničke bašte i arboretumi. Efikasnost. Upravljanje u lokalnim okvirima.

3

3

 

1

7

2

5

Vruće tačke biodiverziteta u BiH. Egzaktne osnove potrebe za konzervacijom biodiverziteta. Pritisci i konzervacija. Pokretanje i uklapanje konzervacijskih akcija u postojeće društvene trendove.

3

3

 

1

7

2

           Ukupno

15

  15

5

5

40

10

 

F. PROVJERA ZNANJA I OCJENJIVANJE

 

Provjera znanja – kriteriji

Ocjenjivanje

Kriterij

Maksimalni broj bodova

Bodovi za prolaz

Osvojeni broj bodova

Ocjena

BiH

ECTS

Pohađanje nastave

10

8

< 55

5

F

Angažman u nastavi1

10

6

55 – 64,99

6

E

Testovi2

20

10

65 – 74,99

7

D

Seminarski rad

15

5

75 – 84,99

8

C

Projekat

15

10

85 – 94,99

9

B

Pismeni završni ispit

30

16

         95 – 100

       10

A

Ukupno

       100

55

 

 

1 Pod angažmanom u nastavi se ocjenjuje pristup praktičnoj i teoretskoj nastavi, angažovanost na terenskoj nastavi i samostalne terenske observacije uz prikupljeni materijal.

 

2 Ukupno 2 testa tokom semestra.

 

 

G. LITERATURA

 

Groom, M., Meffe, G.K., & Carroll, C.R. (2006). Principles of Conservation Biology, Third Edition. Sinauer Associates, Inc. USA.

 

Redžić, S., Barudanović, S., & Radević, M.  (ed.) (2008). Bosna i Hercegovina – Zemlja raznolikosti.  Pregled i stanje biološke i pejzažne raznolikosti Bosne i Hercegovine. Bemust, Sarajevo.

 

 

Šifra modula

 

Fakultet

PMF

 

Modul

MOLEKULARNO-BIOHEMIJSKA DIJAGNOSTIKA

 

NASTAVNI PROGRAM

 

 

A.  OPĆI PODACI

 

Fakultet

Prirodno-matematički

Odsjek

Biologija

Smjer

Svi smjerovi

Semestar

I

Naziv modula

MOLEKULARNO-BIOHEMIJSKA DIJAGNOSTIKA

Tip modula

Izborni

Broj kreditnih bodova

2

Kontakt sati

Ukupno

Predavanja

Vježbe

Seminari

Konsultacije

40

15

15

5

5

Samostalni rad (sati)

10

Ukupno sati

50

Obavezni prethodno položeni moduli

Citologija, Biohemija, Genetika

Modul relevantan za

smjerovee

Svi smjerovi

Nastavno osoblje

 

– Nastavnik – nosilac modula

Prof. Dr. Izet Eminović

– Ostali nastavnici

 

– Asistent

Mr. Damir Suljević

 

B. CILJEVI MODULA

 

U toku nastave student treba da ovlada znanjima o najsavremenijim tehnikama iz oblasti molekularno-biohemijske dijagnostike nekih bolesti kao što su: koagulopatije, infertilinost, urođene greške metabolizma, tumori, neuropsihijatriske bolesti te citogenetska dijagnostika.

 

C. SPECIFIČNI ZADACI MODULA

 

Praktična primjena pojedinih saznanja iz oblasti genske i proteinske dijagnostike.

 

 

D. OČEKIVANI  REZULTATI  NASTAVNOG  PROCESA

 

Produbljivanje znanja o molekularno-biohemijskoj dijagnostic, u izvodljivom obimu.

 

E. SADRŽAJ NASTAVNOG PROCESA

 

Br

Nastavne teme i jedinice

Sati rada

Samostalno

osta

 

Rad na fakultetu - Kontakt

Ukupno

P

V

S

K

1.

HLA tipizacija u transplantaciji organa

Citogenetska dijagnostika

4

4

1

1

10

2

2.

Dijagnostika nasljednih bolesti

Hemofilia A (F8)

Hemofilia B (F9)

Cistična fibroza (CFTR)

Autizam (NLGN3, NLGN4, STK9/CDKL5)

Ataxia Telangiectasia (ATM)

Marfan sindrom (FBN1 i TGFBR2)

Duchenova i Beckerova mišićna distrofija (DMD/BMD), analiza delecija egzona (Beggs in Chamberlain)

Fragilno X-A,E sindrom (FraX-A,E), broj ponovaka: (CGG)n, (CCG)n

Friedreichova ataxija (FA), broj ponovaka: (GAA)n

Kongenitalna senzoneuralna nagluhost (mutacije u genu GJB2 i GJB6)

Hantingtonova bolest (HD), broj ponovaka: (CAG)n

Inkontinenca pigmenta (IP), analiza delecija egzona 4-10 u genu NEMO

Miotonična distrofija tip 1 (MD1), broj ponovaka: (CTG)n

Spinalna mišična atrofija (SMA)  analiza delecija egzona 7 in 8

Spinalna i bulbarna mišićna atrofija (SBMA), broj ponovaka: (CAG)n

Spinocerebralna ataksija tip 1,2,3,6,7 (SCA), broj ponovaka: (CAG)n

Mikrodelecije hromozoma Y

Mutacije u genu za hemohromatozu C282Y, H63D, S65C

Mutacije u genu za faktor V 1691G>A

Mutacije u genu za protrombin 20210G>A

Mutacije u genu za metilen-tetra-hidro-folat reduktazo (MTHFR) 677C>T

 Kancer dijke Lobularni Breast (CDH1)

Kancer  kolona  (CDH1)

Gastritični kancer, Familijalni (CDH1)

Nasljedni nepolipozni kolorektalni kancer (HNPCC),  (MLH1, MSH2, MSH6, MSI, IHC)

Kancer prostate (CHEK2)

7

7

3

3

20

6

 

3.

Imunohistohemijska dijagnostika

4

4

1

1

10

2

           Ukupno

15

15

5

5

40

10

 

F. PROVJERA ZNANJA I OCJENJIVANJE

 

Provjera znanja – kriteriji

Ocjenjivanje

Kriterij

Maksimalni broj bodova

Bodovi za prolaz

Osvojeni broj bodova

Ocjena

BiH

ECTS

Pohađanje nastave

1

0,5 (-2P, -2V)

< 55,00

5

F

Angažman u nastavi

4

2,5

55,00 – 64,99

6

E

Testovi1

40

22

65,00 – 74,99

7

D

Seminarski rad/Projekat2

5

2

75,00 – 84,99

8

C

Praktični u izvodljivom obimu/Test sa vježbi=V;

Test sa predavanja/Po potrebi usmeni završni ispit3= P/U 

25V + 25P/U

14V+ 14P/U

85,00 – 94,99

9

B

Ukupno

100

55

95,00 – 100

10

A

 

1 Ukupno 2 testa poslije 7,5 sati predavanja i vježbi. Oba testa  minimalno po 11 bodova.

2 Student može da izabere da radi ili seminarski rad ili projekat.

Seminsraki rad /Ocjenjuje se:

 a) minimalan kvalitet pisanog rada: do 0,7 bodova (pristup temido 0,1 boda, obrada teme i struktura radado 0,3 boda, literaturado 0,1 boda, grafički i drugi prilozido 0,1 bod, stildo 0,05 bodova, tehnička opremljenost radado 0,05 bodova) i

    b) minimalan kvalitet prezentacije: do 1,3 boda

Grupni projekat osmišljen sa nastavnikom, realizovan i prezentiran tokom semestra/Ocjenjuje se:

 a)  minimalan kvalitet projekta i pisanog izvještaja: do 0,7  bodova (pristup i originalnost – do 0,2 boda, obrada i struktura – do 0,4 bodova, literatura, prilozi, stil, tehnika – do 0,1 boda) i

    b)   minimalan kvalitet prezentacije: do 1,3  boda

3 Završni ispit se može organizirati i usmeno na zahtjev studenata ili po mišljenju profesora

 

G. LITERATURA

 

Obavezna

 

Serre, J.L. (2002). Diagnostic Techniques in Genetics. JohnWiley & Sons Ltd (English language translation Copyright.

Subašić, Đ., Eminović, I., Kurtović-Kozarić, A., & Salimović-Bešić, I. (2012). Molekularna biologija - primjena u medicini i transgenetici (drugo izdanje). Sarajevo.

Patrinos, G, & Ansorge, W. (2005). Molecular Diagnostics. Elsevier Inc.

 

 

 

Šifra modula

 

Fakultet

PMF

 

Modul

MOLEKULARNO-BIOHEMIJSKE TEHNIKE

 

NASTAVNI PROGRAM

 

 

A.  OPĆI PODACI

 

Fakultet

Prirodno-matematički

Odsjek

Biologija

Smjer

Svi smjerovi

Semestar

I

Naziv modula

MOLEKULARNO-BIOHEMIJSKE TEHNIKE

Tip modula

Izborni

Broj kreditnih bodova

2

Kontakt sati

Ukupno

Predavanja

Vježbe

Seminari

Konsultacije

40

15

15

5

5

Samostalni rad (sati)

10

Ukupno sati

50

Obavezni prethodno položeni moduli

Citologija, Biohemija, Genetika

Modul relevantan za

smjerove

Svi smjerovi

Nastavno osoblje

 

– Nastavnik – nosilac modula

Prof. Dr. Izet Eminović

– Ostali nastavnici

 

– Asistent

Mr. Damir Suljević

 

B. CILJEVI MODULA

 

U toku nastave student treba da ovlada znanjima o najsavremenijim tehnikama iz oblasti molekularno-biohemijske dijagnostike.

 

C. SPECIFIČNI ZADACI MODULA

 

Praktična primjena pojedinih saznanja u oblasti genske i proteinske dijagnostike, u izvodljivom obliku.

 

D. OČEKIVANI  REZULTATI  NASTAVNOG  PROCESA

 

Produbljivanje znanja o molekularno-biohemijskoj dijagnostici

 

E. SADRŽAJ NASTAVNOG PROCESA

 

Br.

Nastavne teme i jedinice

Sati rada

 

Rad na fakultetu – Kontakt sati

Samostalno

P

V

S

K

Ukupno

1.

Detekcija alelospecifičnih mutacija

Restriktivne metode

Polimorfizam jednolančanih konformacija

3

3

1

1

8

2

2.

Kapilarna elektroforeza

Dvodimenzionalna elektroforeza

3

3

1

1

8

2

3.

Real-time PCR

DNA sekvencioniranje

DNK mikrosetovi

FISH

Citogenetske tehnike

3

3

1

1

8

2

4

Sekvencioniranje proteina

Ćelijske kulture

Protočna citometrija i sortiranje ćelija

Elektronska mikroskopija

3

3

1

1

8

2

5

Ultracentrifugalna separacija

X-Kristalografija

Masena spektrometrija

ELISA (Enzyme-Linked Immuno Sorbent Assay)

Imunohistohemija

Protein mikroerej tehnologija

Postranslacijska modifikacija proteina

Protein-protein interakcija

3

3

1

1

8

2

           Ukupno

15

15

5

5

40

10

 

F. PROVJERA ZNANJA I OCJENJIVANJE

 

Provjera znanja – kriteriji

Ocjenjivanje

Kriterij

Maksimalni broj bodova

Bodovi za prolaz

Osvojeni broj bodova

Ocjena

BiH

ECTS

Pohađanje nastave

1

0,5 (-2P, -2V)

< 55,00

5

F

Angažman u nastavi

4

2,5

55,00 – 64,99

6

E

Testovi1

40

22

65,00 – 74,99

7

D

Seminarski rad/Projekat2

5

2

75,00 – 84,99

8

C

Praktični u izvodljivom obimu/Test sa vježbi=V;

Test sa predavanja/Po potrebi usmeni završni ispit3= P/U 

25V + 25P/U

14V+ 14P/U

85,00 – 94,99

9

B

Ukupno

100

55

95,00 – 100

10

A

 

1 Ukupno 2 testa poslije 7,5 sati predavanja i vježbi. Oba testa  minimalno po 11 bodova.

2 Student može da izabere da radi ili seminarski rad ili projekat.

Seminsraki rad /Ocjenjuje se:

 a) minimalan kvalitet pisanog rada: do 0,7 bodova (pristup temido 0,1 boda, obrada teme i struktura radado 0,3